WTO hỗ trợ cập nhật phân loại hải quan nhằm tăng cường ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế

Post by: chuxuan - Post date: Thứ Sáu, Th2 27, 2026 | 16:36 - View count: 5

Ngày 21/01/2026, bản cập nhật quan trọng của Hệ thống hài hòa (Harmonized System – HS) về phân loại hải quan đối với hàng hóa giao dịch quốc tế đã được công bố, trong đó thiết lập các nhóm mã HS mới dành cho vắc xin dùng cho người và các mặt hàng y tế thiết yếu khác. Những thay đổi này do Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhằm tăng cường mức độ sẵn sàng toàn cầu trước các tình huống khẩn cấp về y tế trong tương lai, đồng thời cải thiện khả năng theo dõi dòng chảy vắc xin trong thương mại quốc tế.

HS là tiêu chuẩn hải quan toàn cầu được sử dụng để phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu, áp dụng thuế quan và xây dựng các thống kê thương mại có thể so sánh giữa các quốc gia. Các sửa đổi này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2028 (HS 2028) và lần đầu tiên thiết lập 38 mã hải quan chuyên biệt dành cho vắc xin và các mặt hàng y tế thiết yếu khác, bao gồm khẩu trang, trang thiết bị bảo hộ cá nhân, xe cứu thương và các phòng khám lưu động.

Việc tăng cường mức độ chi tiết và khả năng nhận diện đối với vắc xin và các sản phẩm y tế thiết yếu sẽ giúp các chính phủ triển khai các biện pháp chính sách thương mại có mục tiêu hơn trong các tình huống khẩn cấp về y tế trong tương lai, như miễn thuế, đẩy nhanh thủ tục thông quan và áp dụng các công cụ tạo thuận lợi thương mại khác. Đồng thời, những thay đổi này cũng góp phần nâng cao khả năng giám sát dài hạn và hoạch định chính sách.

Các chi tiết bổ sung trong hệ thống phân loại sẽ cho phép cộng đồng quốc tế lập bản đồ và hiểu rõ hơn các chuỗi cung ứng đứng sau dòng chảy thương mại của những sản phẩm mang tính sống còn này. Trước đây, vắc xin chỉ được phân loại thành hai nhóm (dùng cho người và cho thú y), gây khó khăn cho việc theo dõi và phân tích thương mại trong lĩnh vực này.

Một số sửa đổi trong HS 2028 xuất phát từ các cuộc thảo luận tại Ủy ban Tiếp cận Thị trường của WTO liên quan đến thương mại các mặt hàng thiết yếu phục vụ phòng, chống COVID-19 và những bài học rút ra từ đại dịch. Kết quả của các thảo luận này đã được chuyển tới WCO vào năm 2022. Các thành viên WTO khi đó nhận định rằng những khoảng trống trong hệ thống phân loại HS đối với hàng hóa y tế thiết yếu đã làm chậm việc áp dụng các biện pháp thương mại và hải quan có mục tiêu, qua đó ảnh hưởng đến hiệu quả ứng phó với đại dịch. Quá trình hợp tác tiếp theo giữa WCO, WTO và WHO trong việc cải thiện phân loại vắc xin cho thấy vai trò của hợp tác đa phương trong giải quyết các thách thức toàn cầu và định hình các tiêu chuẩn quốc tế.

Tổng Giám đốc WTO, bà Ngozi Okonjo-Iweala, nhấn mạnh rằng việc cập nhật Hệ thống hài hòa là minh chứng cho việc các công việc mang tính kỹ thuật và sự hợp tác thông qua các tổ chức đa phương có thể giúp các chính phủ mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp trên toàn thế giới. Theo bà, các cuộc thảo luận trong giai đoạn COVID-19 tại Ủy ban Tiếp cận Thị trường của WTO đã cho thấy hệ thống phân loại hiện hành chưa đủ chi tiết đối với các mặt hàng cần thiết trong tình huống khẩn cấp về y tế như vắc xin và trang thiết bị bảo hộ cá nhân và các phòng khám lưu động. Những sửa đổi mới sẽ cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách những công cụ chính xác hơn để ứng phó với các cuộc khủng hoảng trong tương lai, đặc biệt là thông qua việc đẩy nhanh nhập khẩu vắc xin và các hàng hóa y tế thiết yếu, đồng thời cải thiện thống kê thương mại và giám sát chuỗi cung ứng, góp phần nâng cao khả năng sẵn sàng ứng phó khủng hoảng. Theo bà, sự hợp tác giữa WCO, WHO và WTO đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa các thay đổi này.

Tổng Thư ký WCO, ông Ian Saunders, cho rằng những thay đổi tích cực đối với Hệ thống hài hòa sẽ giúp nâng cao khả năng theo dõi nguồn cung vắc xin và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thông quan khẩn cấp các loại vắc xin và thiết bị y tế cần thiết. Ông nhấn mạnh đây là đóng góp cụ thể của lĩnh vực hải quan đối với phát triển toàn cầu, bảo vệ xã hội và tăng cường năng lực của các chính phủ trong việc ứng phó hiệu quả với các nhu cầu cấp bách trong tương lai. Việc các sửa đổi này tập trung vào vắc xin phòng chống các bệnh có nguy cơ trở thành dịch lưu hành hoặc đại dịch cũng phản ánh nhu cầu chuẩn bị trước cho các rủi ro lớn, đồng thời khẳng định vai trò tích cực của hải quan trong việc bảo vệ an ninh và phúc lợi của xã hội.