Tiêu chuẩn quốc tế trong vai trò công cụ hỗ trợ chính sách công

Post by: Hoàng Dương - Post date: Thứ Sáu, Th5 29, 2026 | 16:45 - View count: 14

Trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách công, các chính phủ thường phải xử lý đồng thời nhiều mục tiêu khác nhau như thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm an toàn, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế số và nâng cao phúc lợi xã hội. Trong bối cảnh đó, tiêu chuẩn quốc tế đang được nhìn nhận ngày càng rõ hơn không chỉ như công cụ kỹ thuật, mà còn như một nguồn lực hỗ trợ chính sách công theo hướng hiệu quả, hài hòa và có khả năng thực thi cao hơn. Đó là thông điệp nổi bật trong tài liệu A primer on public policy do ISO công bố.

Theo ISO, chính sách công về bản chất là một định hướng hành động nhất quán của Nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề xã hội hoặc đáp ứng một mục tiêu cụ thể. Các chính sách này có thể trải rộng trên nhiều lĩnh vực như thương mại, môi trường, y tế, năng lượng, giao thông hay chính sách số. Tuy nhiên, để chính sách đi vào thực tế, chỉ mục tiêu là chưa đủ; điều quan trọng là phải lựa chọn được công cụ triển khai phù hợp, hạn chế hệ quả ngoài mong muốn và bảo đảm khả năng phối hợp giữa các bên liên quan.

Trong cách tiếp cận đó, ISO cho rằng tiêu chuẩn quốc tế có thể đóng vai trò đáng kể trong việc hỗ trợ đạt được các mục tiêu chính sách công. Các tiêu chuẩn cung cấp yêu cầu, hướng dẫn thực hành tốt và các tiêu chí kỹ thuật dựa trên đồng thuận của chuyên gia và các bên liên quan trên phạm vi toàn cầu. Nhờ vậy, tiêu chuẩn giúp tạo ra sự nhất quán, thúc đẩy hợp tác và cung cấp cho cơ quan quản lý một nền tảng kỹ thuật đáng tin cậy khi thiết kế hoặc thực thi chính sách. ISO cũng nhấn mạnh rằng các tiêu chuẩn quốc tế có thể hỗ trợ các mục tiêu của Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững.

Một điểm đáng chú ý là ISO không xem tiêu chuẩn như công cụ thay thế quy định pháp luật. Ngược lại, tài liệu cho thấy tiêu chuẩn phát huy hiệu quả nhất khi được sử dụng cùng với các công cụ chính sách khác, trong đó có quy định kỹ thuật và cơ chế đánh giá sự phù hợp. Trong nhiều trường hợp, cơ quan quản lý có thể viện dẫn tiêu chuẩn trong quy định để tận dụng các giải pháp kỹ thuật đã được quốc tế thừa nhận, đồng thời giảm bớt gánh nặng phải tự xây dựng toàn bộ yêu cầu từ đầu. Bên cạnh đó, các cơ quan tiêu chuẩn quốc gia còn có thể hỗ trợ nhà làm chính sách lựa chọn công cụ đánh giá sự phù hợp phù hợp nhằm bảo đảm cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả hơn.

ISO cũng lưu ý rằng chính sách công giữa các quốc gia có thể khác nhau do điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa và thể chế khác nhau. Tuy vậy, các nhà hoạch định chính sách vẫn có thể dựa vào tiêu chuẩn ISO để tìm kiếm các giải pháp hài hòa quốc tế. Với hơn 24.000 tiêu chuẩn quốc tế hiện có, ISO cho rằng đây là một nguồn tài nguyên đáng tin cậy để hỗ trợ đẩy nhanh quá trình xây dựng và triển khai chính sách, chiến lược quốc gia trong nhiều lĩnh vực.

Từ góc độ TBT, thông điệp này đặc biệt đáng chú ý. Việc sử dụng tiêu chuẩn quốc tế trong xây dựng quy định không chỉ giúp nâng cao cơ sở kỹ thuật của chính sách, mà còn góp phần tăng tính minh bạch, khả năng tương thích và hạn chế nguy cơ tạo ra các rào cản kỹ thuật không cần thiết đối với thương mại. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều quốc gia quan tâm hơn đến vai trò của cơ quan tiêu chuẩn quốc gia trong quá trình tham mưu, kết nối kỹ thuật và hỗ trợ thực thi chính sách công.

Đối với Việt Nam, tài liệu của ISO gợi mở một hướng tiếp cận đáng quan tâm: tiêu chuẩn không nên chỉ được nhìn như sản phẩm kỹ thuật phục vụ doanh nghiệp, mà còn là một công cụ quản trị có thể hỗ trợ các mục tiêu phát triển rộng hơn của Nhà nước. Khi các yêu cầu về chuyển đổi số, phát triển xanh, an toàn sản phẩm, bảo vệ người tiêu dùng và hội nhập thương mại ngày càng phức tạp hơn, việc tận dụng tốt hệ thống tiêu chuẩn và đánh giá sự phù hợp có thể giúp nâng cao chất lượng chính sách, đồng thời hỗ trợ thực thi theo hướng hiệu quả và đồng bộ hơn.

Nguồn: ISO policy brief: A primer on public policy – Maximizing your NSB’s engagement with policymakers.