AI bước vào điện ảnh: Đổi mới sáng tạo cần đi cùng niềm tin

Post by: Hoàng Dương - Post date: Thứ Bảy, Th8 8, 2026 | 22:09 - View count: 6

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng hiện diện rõ nét trong ngành công nghiệp điện ảnh. Từ hỗ trợ phát triển kịch bản, dựng hình ảnh, tạo hiệu ứng, chỉnh sửa âm thanh đến mô phỏng giọng nói và hình ảnh con người, AI đang mở ra những phương thức sản xuất nội dung mà chỉ vài năm trước còn khó hình dung.

Những công cụ này có thể giúp rút ngắn thời gian sản xuất, giảm chi phí và tạo thêm không gian thử nghiệm cho các nhà làm phim. Một cảnh quay có thể được hình dung trước bằng AI; hình ảnh, âm thanh hay hiệu ứng có thể được tạo và điều chỉnh nhanh hơn; một số công việc hậu kỳ vốn mất nhiều thời gian cũng có thể được tự động hóa.

Tuy nhiên, khi AI tham gia ngày càng sâu vào quá trình sáng tạo, những câu hỏi về độ tin cậy, quyền sở hữu, tính minh bạch và trách nhiệm cũng trở nên rõ ràng hơn.

Việc sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói được tạo bằng AI, chẳng hạn, đặt ra vấn đề về sự đồng ý của diễn viên và quyền kiểm soát đối với hình ảnh cá nhân. Nội dung do AI tạo ra cũng làm nảy sinh câu hỏi về tác quyền và nguồn gốc dữ liệu được sử dụng để huấn luyện hệ thống. Nếu người xem không thể phân biệt đâu là hình ảnh thật, đâu là nội dung tổng hợp, vấn đề không chỉ còn nằm ở công nghệ mà còn liên quan trực tiếp đến niềm tin đối với sản phẩm sáng tạo.

Bên cạnh đó, AI không phải lúc nào cũng tạo ra kết quả trung lập. Hệ thống được huấn luyện từ dữ liệu sẵn có có thể lặp lại hoặc khuếch đại những thiên lệch về giới, văn hóa hay cách thể hiện các nhóm xã hội. Trong một ngành mà câu chuyện, hình ảnh và cách đại diện có ảnh hưởng lớn đến công chúng như điện ảnh, những rủi ro này cần được xem xét ngay từ khi lựa chọn và triển khai công nghệ.

Theo IEC, đây là lý do ngành điện ảnh cũng cần tiếp cận AI dưới góc độ AI đáng tin cậy, thay vì chỉ tập trung vào khả năng mà công nghệ có thể tạo ra.

Một trong những công cụ hỗ trợ cách tiếp cận này là ISO/IEC 42001, tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý trí tuệ nhân tạo. Tiêu chuẩn đưa ra một khuôn khổ để tổ chức xác định cách AI được phát triển và sử dụng, nhận diện các rủi ro và tác động, xác lập trách nhiệm, theo dõi hoạt động của hệ thống và liên tục cải tiến cách thức quản lý AI.

Đối với ngành điện ảnh, cách tiếp cận này có thể áp dụng không chỉ cho các hãng phim mà còn cho công ty hậu kỳ, nhà cung cấp công nghệ, nền tảng phân phối nội dung và các tổ chức sử dụng AI trong hoạt động sáng tạo. Thay vì xử lý từng vấn đề sau khi phát sinh, một hệ thống quản lý giúp đưa các câu hỏi về minh bạch, trách nhiệm, quyền của các bên liên quan và quản lý rủi ro vào ngay trong quá trình lựa chọn và sử dụng công nghệ.

Điều này đặc biệt quan trọng khi ranh giới giữa nội dung do con người sáng tạo và nội dung do máy tạo ra ngày càng khó nhận biết. Khả năng tạo ra một khuôn mặt, giọng nói hoặc cảnh quay chân thực bằng AI có thể mang lại giá trị sáng tạo lớn, nhưng chính khả năng đó cũng đòi hỏi các cơ chế rõ ràng để xác định nguồn gốc, sự cho phép và trách nhiệm đối với sản phẩm cuối cùng.

Sự phát triển của AI vì vậy không nhất thiết đặt công nghệ và sáng tạo của con người ở hai phía đối lập. Thách thức lớn hơn là xây dựng cách sử dụng AI để công nghệ hỗ trợ quá trình sáng tạo mà không làm suy giảm quyền lợi của con người, tính toàn vẹn của tác phẩm và niềm tin của khán giả.

Trong điện ảnh cũng như nhiều lĩnh vực khác, đổi mới công nghệ có thể diễn ra rất nhanh, trong khi các quy tắc và phương thức quản lý thường cần nhiều thời gian hơn để thích ứng. Việc áp dụng những khuôn khổ chung như ISO/IEC 42001 cho thấy tiêu chuẩn quốc tế có thể đóng vai trò kết nối giữa hai quá trình này: tạo điều kiện để AI tiếp tục được ứng dụng, nhưng trong một môi trường có trách nhiệm, minh bạch và đáng tin cậy hơn.

Nguồn: IEC, Lights, camera, AI: the need for trustworthy AI in the film industry.

https://www.prd.iec.ch/blog/lights-camera-ai-need-trustworthy-ai-film-industry